عبور دلار از مرز ۲۳۰ هزار تومان در شهریورماه برای بسیاری از فعالان بازار غافلگیرکننده بود، اما برخی داده‌های اقتصادی پیش از این اتفاق، تصویری از افزایش ریسک و بدبینی نسبت به آینده اقتصاد ارائه کرده بودند. یکی از این داده‌ها، شاخص مدیران خرید یا شامخ است که اتاق ایران هر ماه بر اساس نظرات صاحبان کسب‌وکار و مدیران بنگاه‌ها منتشر می‌کند.
شامخ کل اقتصاد در مردادماه، پس از تعدیل فصلی، به ۴۶.۹ رسید؛ رقمی که نسبت به تیرماه ۱.۷ واحد کاهش داشت و نشان‌دهنده تداوم ضعف فعالیت اقتصادی بود. افزایش هزینه مواد اولیه، کاهش موجودی انبارها و افت تقاضا از مهم‌ترین مشکلات بنگاه‌ها عنوان شده است.
اما مهم‌ترین بخش داده‌های مرداد، شاخص انتظارات فعالان اقتصادی برای ماه آینده بود که به ۴۴.۴ رسید. این رقم سومین سطح پایین از ابتدای سال ۱۴۰۲ محسوب می‌شود و تنها ارقام ۳۳.۸ در فروردین ۱۴۰۵ و ۳۹.۲ در شهریور ۱۴۰۴ پایین‌تر از آن قرار دارند.
بررسی انجام‌شده روی داده‌ها نشان می‌دهد ارتباط انتظارات بنگاه‌ها با تغییرات دلار در همان ماه نسبتاً ضعیف بوده، اما در مقایسه با ماه بعد، ضریب همبستگی به حدود منفی ۰.۵۶ رسیده است. یعنی در این دوره، بدتر شدن انتظارات فعالان اقتصادی معمولاً با افزایش بیشتر نرخ دلار در ماه بعد همراه بوده است.
همچنین نتایج آزمون علیت گرنجر نشان داده که اطلاعات مربوط به انتظارات بنگاه‌ها می‌تواند در پیش‌بینی تغییرات بعدی دلار نقش داشته باشد؛ هرچند این آزمون به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست.
در واقع، مدیران بنگاه‌ها به‌صورت روزانه با هزینه تولید، سفارش‌ها، قدرت خرید مشتریان، سیاست‌های اقتصادی و شرایط تجارت مواجه‌اند. بنابراین شامخ را می‌توان یک دماسنج انتظارات اقتصادی دانست؛ شاخصی که شاید پیش از انعکاس کامل برخی ریسک‌ها در بازار ارز، نشانه‌هایی از آن را ثبت کند.
