توقف صادرات نفت خام ایران؛ آیا تجارت انرژی کشور به پایان رسیده است؟

گزارشهای منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶ نشان میدهد محاصره دریایی آمریکا، صادرات انرژی ایران را تحت فشار قرار داده، اما به معنای توقف کامل تجارت انرژی کشور نیست. بر اساس گزارشات، صادرات دریابرد نفت خام ایران از هفته دوم سپتامبر به صفر رسیده و دستکم تا ۵ اکتبر در همین سطح باقی مانده است. بااینحال، گزارش دیگری از عبور برخی کشتیهای حامل گاز مایع ایران از محدوده محاصره حکایت دارد.
بر اساس گزارشات، نفتکش تاراوا در ۲۴ آگوست در بندر ماهشهر گاز مایع بارگیری کرد. حدود ۴۹۰ هزار بشکه از این محموله در ۴ سپتامبر به کشتی آپولو اوشن منتقل شد و خروج کشتی دوم از دریای عمان در ۱۲ اکتبر ثبت شد. این فاصله زمانی نشان میدهد که تاریخ بارگیری، خروج از محدوده محاصره و تحویل محموله به خریدار، سه مرحله متفاوت هستند و میتوانند آمارهای صادراتی متفاوتی ایجاد کنند.
همچنین حجم محمولههای هشت کشتی حامل گاز مایع شناساییشده از میانه جولای به حدود ۴.۱ میلیون بشکه رسیده است. بااینحال، طبق دادههای ورتکسا، صادرات گاز مایع ایران در سپتامبر نسبت به ماه قبل ۴۸ درصد کاهش داشته است. بنابراین، عبور برخی کشتیها لزوماً به معنای تداوم صادرات در مقیاس عادی نیست.
از سوی دیگر، بخشی از نفت ایران پیش از تشدید محاصره در نفتکشهای مستقر در آبهای آسیا ذخیره شده بود. جابهجایی یا فروش این محمولهها لزوماً به معنای خروج نفت تازه از بنادر ایران نیست.
در نهایت، ردیابی کشتیها بهتنهایی تصویر کاملی از درآمدهای نفتی ارائه نمیدهد. قیمت فروش، تخفیفها، هزینه حملونقل و نحوه تسویه نیز بر درآمد نهایی اثر میگذارند. بنابراین، برای ارزیابی واقعی اثر محاصره بر اقتصاد ایران، باید علاوه بر میزان صادرات، تحویل نهایی محمولهها و درآمد وصولشده را نیز بررسی کرد.



