قیمت ین ژاپن در معاملات اولیه روز سهشنبه ۹ تیرماه، رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرد و تا سطح ۱۶۲.۲۷ در برابر دلار آمریکا سقوط کرد. این نرخ، ضعیفترین ارزش ین را در چهار دهه اخیر نشان میدهد و نگرانیها را درباره ثبات اقتصادی این کشور افزایش داده است.
علت این سقوط چیست؟
از دیدگاه تحلیلگران، چند دلیل کلیدی برای رقم خوردن این اتفاق وجود دارد. اولین مورد اختلاف نرخ بهره آمریکا و ژاپن است که این شکاف موجب شده است تا جذابیت دلار آمریکا در برابر ین ژاپن همچنان حفظ شود.
عامل دوم، وجود استراتژی کری ترید (Carry trade) است؛ در این نوع استراتژی، سرمایهگذاران با وام گرفتن ین با هزینه کم، در داراییهای با بازده بالاتر (مانند اوراق قرضه آمریکا) سرمایهگذاری میکنند. این جریان سرمایهگذاری، فشار مضاعفی بر ارزش ین وارد میکند.
دلیل سوم نیز به سیاستهای پولی متفاوت دو کشور ژاپن و آمریکا برمیگردد؛ در حالی که فدرال رزرو آمریکا نرخ بهره بالا را حفظ کرده، بانک مرکزی ژاپن (BOJ) تنها به افزایش جزئی نرخ بهره به ۱ درصد اکتفا کرده است که برای مقابله با فشارهای بازار کافی نبوده است.
واکنش مقامات ژاپن
با توجه به شدت افت ارز ملی، مقامات ارشد دولت ژاپن هشدارهای تندی را صادر کردهاند. وزیر دارایی ژاپن اعلام کرده است که دولت آماده اتخاذ «اقدامات مناسب و قاطع» در برابر نوسانات شدید ارزی است. وی تأکید کرد که هماهنگی نزدیک با ایالات متحده آمریکا برای مدیریت بازار ارز ادامه دارد. این هشدارها یادآور اقدامات مشابه در ماههای آوریل و می (فروردین و اردیبهشت) سال جاری بود که طی آن بانک مرکزی ژاپن با تزریق بیش از ۱۱.۷ تریلیون ین به بازار، تلاش کرد از سقوط بیشتر ارز جلوگیری کند.
کارشناسان بازار ارز معتقدند که اگرچه بانک مرکزی ژاپن روند عادیسازی سیاست پولی را ادامه میدهد، اما ابزارهای فعلی ممکن است برای تغییر روند نزولی قیمت ین ژاپن کافی نباشند. بازارها اکنون با دقت به هرگونه نشانه از مداخله مستقیم دولت ژاپن خیره شدهاند. تاریخچه مداخلات ارزی نشان میدهد که اگرچه این اقدامات میتوانند نوسانات کوتاهمدت را کاهش دهند، اما بدون تغییر در بنیادهای اقتصادی و همسویی نرخ بهره، اثر پایدار نخواهند داشت.
چشمانداز آینده ین ژاپن
با توجه به انتظارات تورمی و سیاستهای انبساطی در بسیاری از اقتصادهای جهانی، فشار بر ین ژاپن احتمالاً ادامه خواهد داشت. سرمایهگذاران باید مراقب اخبار مربوط به جلسات بعدی بانک مرکزی ژاپن و همچنین تحولات سیاسی در منطقه آسیا باشند، چرا که هرگونه تغییر در سیاستهای پولی میتواند تأثیر فوری بر قیمت ین ژاپن داشته باشد.
