شرایط گرفتن دسته چک در سال ۱۴۰۵

خلاصه مطلب

دریافت دسته‌چک در سال ۱۴۰۵ شرایطی مانند داشتن حساب جاری، نداشتن چک برگشتی، تعیین‌تکلیف بدهی‌های بانکی، برخورداری از شرایط اعتباری مناسب و ثبت اطلاعات محل سکونت را دربرمی‌گیرد. تعداد برگه‌های قابل‌دریافت به شرایط متقاضی، سابقه دریافت دسته‌چک و ضوابط بانک مرکزی بستگی دارد. متقاضیان بار اول و افرادی که قبلاً دسته‌چک داشته‌اند، با محدودیت‌های متفاوتی روبه‌رو هستند. همچنین، تعیین‌تکلیف برگه‌های دسته‌چک قبلی و تفاوت‌های چک کاغذی و الکترونیکی در فرایند صدور دسته‌چک جدید ضروری است.

شرایط گرفتن دسته چک در سال ۱۴۰۵ چیست؟

دریافت دسته‌چک از بانک، شرایط و قوانین ویژه‌ای دارد. این‌طور نیست که هرکسی با داشتن حساب جاری فعال یا درآمد خوب، بتواند دسته‌چک بگیرد. بانک‌ها برای صدور دسته‌چک، هم شرایط قانونی متقاضیان را بررسی می‌کنند و هم ازطریق سامانه‌های بانکی و سامانه صیاد، اطلاعات مربوط به وضعیت اعتباری و سابقه چک‌های برگشتی آن‌ها را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

توجه: همه اطلاعات زیر براساس دستورالعمل حساب جاری و ضوابط اجرایی ماده ۶ قانون صدور چک براساس مصوب سال ۱۴۰۴ تنظیم شده‌اند و از ۲۴ تیر ۱۴۰۵ تغییراتی ازجمله تفکیک قاعده ۸۰ درصد در آن به‌روزرسانی شده است.

حال بیایید ببینیم در سال ۱۴۰۵ شرایط گرفتن دسته‌چک صیادی چگونه است:

داشتن حساب جاری فعال

زمانی می‌توانید برای دسته‌چک درخواست دهید که شرایط لازم برای افتتاح حساب جاری را داشته باشید و گردش حساب سه‌ماه اخیر شما به حد نصاب برسد. این شرایط برای افراد حقیقی و حقوقی تا حدی متفاوت است:

شرایط افتتاح حساب جاری برای افراد حقیقی

• حداقل ۱۸ سالتان تمام شده باشد؛
• مشمول ماده ۲۱ نشوید (ممنوعیت قضایی برای دریافت دسته‌چک)؛
• در هیچ بانکی بدهی معوق نداشته باشید؛
• چک برگشتی در سابقه مالی شما وجود نداشته باشد.

شرایط افتتاح حساب جاری برای افراد حقوقی

• ثبت شرکت (با عناوین سهامی، مسئولیت محدود، تضامنی، تعاونی و…)؛
• نداشتن چک برگشتی، بدهی پرداخت‌نشده بانکی و سایر ممنوعیت‌های قضایی برای دریافت دسته‌چک.

وضعیت اعتباری مناسب

درست مانند وام، برای گرفتن دسته چک هم باید رتبه اعتباری مناسبی داشته باشید. رتبه اعتباری همان امتیازی است که براساس رفتار مالی شما محاسبه می‌شود و نشان‌دهنده آن است که تا چه اندازه در بازپرداخت بدهی‌های خود خوش‌حساب هستید. هرچه رتبه اعتباری بالاتر باشد، شانس دریافت دسته‌چک بیشتر است.

رتبه‌های اعتباری شامل D ،C ،B ،A و E هستند. معمولاً بانک‌ها برای رتبه‌های D و E دسته‌چک صادر نمی‌کنند یا بیشترین محدودیت را در نظر می‌گیرند. رتبه‌های A کمترین محدودیت را دارند و رتبه‌های B و C با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند.

چه مواردی بر رتبه اعتباری تأثیر منفی دارند؟

حال ممکن است بپرسید چه عواملی باعث پایین‌آمدن رتبه اعتباری می‌شوند. برخی از این عوامل به‌شرح زیر هستند:

• داشتن اقساط معوقه، سررسیدگذشته یا مشکوک‌الوصول؛
• داشتن چک‌های برگشتی رفع سوءاثرنشده یا چک‌های تعیین‌تکلیف‌نشده قبلی؛
• بدهی‌های جاری زیاد. اگر همزمان تعداد زیادی وام در بانک‌ها و مؤسسات مختلف داشته باشید، این شبهه را برای بانک ایجاد می‌کند که وضعیت مالی شما نامساعد است.

نداشتن چک برگشتی

اگر قبلاً دسته‌چک گرفته‌اید و حتی یک برگ چک برگشتی دارید که سوءاثر آن رفع نشده است، نمی‌توانید دسته‌چک دریافت کنید.

نداشتن ممنوعیت‌های قانونی

برای دریافت دسته‌چک نباید هیچ‌گونه محرومیت قضایی از داشتن چک برای شما اعمال شده باشد. ورشکستگی، اعسار از پرداخت محکوم‌به، جرایم مالی یا کیفری و مسدودشدن حساب (مثلاً به‌دلیل شکایت خانواده) ازجمله مواردی هستند که باعث می‌شوند بانک از صدور دسته‌چک برای شما خودداری کند.

ثبت و تطبیق اطلاعات محل سکونت

به‌عنوان متقاضی دسته‌چک، باید اطلاعات محل سکونت خود را در سامانه ملی املاک و اسکان ثبت کرده باشید. این اطلاعات باید با الزامات بانکی مطابقت داشته باشند.

شرایط گرفتن دسته چک برای اولین بار

افرادی که برای اولین بار می‌خواهند دسته‌چک بگیرند، نه مشکل چک برگشتی دارند و نه قانون ۸۰ درصد برای آن‌ها اعمال می‌شود. بنابراین، برای اولین دسته‌چک شما، معمولاً احراز شرایط قانونی، وضعیت اعتباری و سایر مواردی که در بالا گفتیم کافی است؛ هرچند صدور دسته‌چک برای شما در نهایت به تصمیم بانک و سیاست‌های آن بستگی خواهد داشت. درصورت صدور، افراد حقیقی می‌توانند همزمان ۱۰ برگ چک کاغذی و ۱۰ برگ چک الکترونیک دریافت کنند؛ اما به افراد حقوقی همزمان ۲۵ برگ چک کاغذی و ۲۵ برگ چک الکترونیک تعلق می‌گیرد.

شرایط دریافت دسته‌چک مجدد

اگر قبلاً دسته‌چک داشته‌اید، خواه حقیقی هستید یا حقوقی، می‌توانید برای دسته‌چک مجدد اقدام کنید. بااین‌حال، شرایط برای شما متفاوت از دسته‌چک‌اولی‌ها است. همچنان باید شرایط قانونی و اعتباری‌تان ارزیابی شود ولی این بار، قانون چک برگشتی و ۸۰ درصد هم بر شما اعمال می‌شود.

درباره چک برگشتی، اگر حتی یک چک برگشتی دارید که سوءاثر آن را رفع نکرده‌اید، به شما دسته‌چک جدید تعلق نخواهد گرفت.

اما قانون ۸۰ درصد چیست؟

به‌موجب این قانون، شما فقط زمانی می‌توانید دسته‌چک مجدد بگیرید که ۸۰درصد از چک‌های قبلی‌تان را تعیین‌تکلیف (مصرف یا ابطال) کرده باشید.

قبلاً قانون ۸۰ درصد برای کل دسته‌چک‌های کاغذی و الکترونیکی به‌صورت یک‌جا در نظر گرفته می‌شد. پس‌از به‌روزرسانی اخیر در تیرماه ۱۴۰۵، قانون ۸۰ درصد برای چک کاغذی و الکترونیکی به‌صورت جداگانه در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، اگر به‌فرض ۸۰ درصد چک‌های کاغذی‌تان را تعیین‌تکلیف کرده‌اید اما اصلاً از چک‌های الکترونیکی‌تان استفاده نکرده‌اید، می‌توانید دسته‌چک کاغذی را مجدداً دریافت کنید. این هیچ ربطی به دسته‌چک الکترونیکی‌تان ندارد.

آیا می‌توان از چند بانک دسته‌چک گرفت؟

طبق قوانین جدید، داشتن حساب جاری در چند بانک بلامانع است؛ اما این به‌معنای آن نیست که می‌توانید به‌شکل نامحدود با همه آن‌ها دسته‌چک بگیرید. تعداد دسته‌چک قابل‌دریافت در شبکه بانکی برای اشخاص حقیقی و حقوقی محدود است و ضوابط خاصی دارد. بانک برای تخصیص تعداد دسته‌چک و شرایط آن‌ها براساس مقررات و وضعیت حساب‌های متقاضی تصمیم‌گیری خواهد کرد.

مدارک لازم برای گرفتن دسته‌چک

مدارک لازم برای دریافت دسته‌چک در هر بانک ممکن است کمی متفاوت باشد. بااین‌حال، به‌طور کلی موارد زیر را باید ارائه دهید:

مدارک موردنیاز اشخاص حقیقی

• اصل و کپی کارت ملی یا رسید آن؛
• اصل و کپی تمام صفحات شناسنامه؛
• مدارک محل سکونت و قبض آب یا برق؛
• گواهی اشتغال به کار یا فیش حقوقی؛
• پرینت گردش حساب بانکی برای ارزیابی توان مالی؛
• پروانه کسب معتبر و مدارک محل کسب درصورتی‌که شخص حقیقی صاحب کسب‌وکار هستید؛
• مدارک مربوط به معرف.

ممکن است هر بانک اطلاعات یا مستندات تکمیلی هم نیاز داشته باشد که به شما اطلاع خواهد داد.

مدارک موردنیاز اشخاص حقوقی

مدارک لازم برای دریافت دسته‌چک شرکتی متفاوت است. آن‌ها باید مدارک مربوط به شرکت یا سازمان و دارندگان حق امضا را ارائه دهند. برخی از مدارک مورد نیاز عبارت‌اند از:

• اصل و کپی اساسنامه شرکت؛
• اصل و کپی شرکت‌نامه یا اظهارنامه ثبت شرکت؛
• آگهی تأسیس شرکت منتشرشده در روزنامه رسمی؛
• شناسه ملی شرکت؛
• مدارک هویتی مدیرعامل، اعضای هیئت‌مدیره و صاحبان امضا؛
• مدارک مربوط به محل شرکت (سند مالکیت یا اجاره‌نامه معتبر) به‌همراه تأییدیه کدپستی.

چه کسانی نمی‌توانند دسته‌چک بگیرند؟

براساس ماده ۸ دستورالعمل حساب جاری و ضوابط اجرایی ماده ۶ قانون صدور چک، اعطای دسته‌چک به برخی اشخاص ممنوع است. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• اشخاص ورشکسته: افرادی که مشمول عنوان ورشکستگی هستند، نمی‌توانند دسته‌چک دریافت کنند.
• افراد معسر از پرداخت محکوم‌به: این افراد محدودیت دریافت دسته‌چک دارند.
• دارندگان چک برگشتی رفع سوءاثرنشده: تا زمانی که سوءاثر چک برگشتی طبق مقررات رفع نشده باشد، صدور دسته‌چک برای آن‌ها ممنوع است.
• دارندگان بدهی غیرجاری تعیین‌تکلیف‌نشده: افراد بدهکار بانکی نمی‌توانند دسته‌چک دریافت کنند.
• افرادی که به‌موجب حکم قطعی قضایی از داشتن چک محروم شده‌اند: کسانی هستند که به‌دلیل جرایم مالی مانند پول‌شویی یا سایر محکومیت‌های قضایی نمی‌توانند دسته‌چک بگیرند.
• افرادی که حساب جاری آن‌ها با محدودیت قانونی برداشت مواجه است: درصورتی‌که حساب به دلایل قانونی یا به‌دستور مرجع صالح مسدود شده باشد و شرایط استثنای مقرر وجود نداشته باشد، امکان دریافت دسته‌چک فراهم نیست.
• افرادی که اطلاعات محل سکونت خود را در سامانه ملی املاک و اسکان ثبت نکرده‌اند: تا زمان ثبت و تطبیق اطلاعات لازم، صدور دسته‌چک امکان‌پذیر نیست.

علاوه بر این، در برخی موارد، وکیل یا نماینده قانونی شخصی که مشمول ممنوعیت‌های مشخص‌شده در دستورالعمل است نیز نمی‌تواند به نمایندگی از او دسته‌چک دریافت کند. در اشخاص حقوقی نیز وضعیت صاحبان امضای مجاز و نمایندگان مرتبط، مطابق مقررات بررسی می‌شود.

اگر درخواست دسته‌چک رد شود، چه باید کرد؟

یک نکته مهم این است که چک برگشتی یا برخی مواردی که باعث ردشدن درخواست دسته‌چک می‌شوند، لزوماً به‌معنای محرومیت دائمی فرد از دسته‌چک نیستند. اگر متقاضی سوءاثر چک یا سایر موانع قانونی را رفع کند، می‌تواند برای دریافت مجدد دسته‌چک اقدام کند. برای نمونه:

• درصورتی‌که به‌خاطر چک برگشتی درخواستتان رد شده است، می‌توانید با تأمین کسری موجودی و وصول چک، ارائه لاشه چک، ارائه رضایت‌نامه معتبر دارنده یا ارائه مدارک قضایی و ثبتی این مشکل را برطرف کنید. پس‌از رفع سوءاثر، اطلاعات مربوط باید در سامانه صیاد به‌روزرسانی شود.
• اگر درخواستتان به‌دلیل بدهی غیرجاری رد شده باشد، باید وضعیت بدهی خود را از بانک یا مؤسسه اعتباری مربوطه استعلام بگیرید و آن را تسویه کنید.
• درصورت وجود مغایرت در اطلاعات هویتی یا نشانی، کافی است اطلاعات را اصلاح کنید و پس از تأیید ثبت، مجدداً برای دریافت دسته‌چک اقدام کنید.

درنهایت، اگر مانع قانونی را برطرف کردید و بانک تأیید کرد، دسته‌چک برای شما صادر می‌شود. بااین‌حال، به یاد داشته باشید که صرف رفع مشکل، به‌معنای موافقت قطعی بانک با صدور دسته‌چک برای شما نیست.

سخن پایانی

شرایط گرفتن دسته چک در سال ۱۴۰۵ با به‌روزرسانی‌هایی نسبت به سال‌های قبل همراه بوده است. هدف اصلی از بازبینی این قوانین، به‌حداقل‌رساندن مشکلات مالی مربوط به چک و جلوگیری از انباشت پرونده‌های قضایی مربوط به چک بی‌محل است؛ به‌طوری‌که با اعتبارسنجی دقیق‌تر، صادرکننده چک پیش‌از صدور از توان مالی خود اطمینان حاصل کند.

اگرچه الزامات اساسی مانند افتتاح حساب جاری، نداشتن ممنوعیت قضایی، ثبت در سامانه صیاد و نداشتن چک برگشتی به‌قوت خود باقی هستند، اصلاحاتی مانند تفکیک قاعده ۸۰ درصد در چک‌های کاغذی و الکترونیکی مسیر را شفاف‌تر کرده است. همچنین با اجرای نقشه راه بانک مرکزی، حرکت به‌سمت حذف تدریجی چک‌های کاغذی و جایگزینی کامل چک الکترونیک سرعت گرفته است.

بنابراین، پیشنهاد می‌شود پیش‌از ثبت درخواست، آخرین مقررات بانک مرکزی و شرایط شعب را استعلام بگیرید، مدارک شغلی و سکونتی خود را آماده کنید و پس از اطمینان از وضعیت اعتباری‌تان اقدامات لازم را انجام دهید.

سوالات متداول

۱. آیا چک برگشتی رفع سوءاثرشده مانع دریافت دسته‌چک می‌شود؟

خیر. اگر چک برگشتی به‌شکل قانونی رفع سوءاثر شده باشد، به‌خودی‌خود مانعی برای دریافت دسته‌چک نیست. بااین‌حال، تصمیم‌گیری نهایی برعهده بانک است.

۲. آیا برای گرفتن دسته‌چک داشتن گردش حساب بالا الزامی است؟

بسته به بانک مورد نظر، گردش حساب سه‌ماه اخیر متقاضی باید به حد نصاب مشخصی برسد. بااین‌حال، گردش حساب بالا به‌معنای آن نیست که حتماً می‌توانید دسته‌چک بگیرید.

۳. آیا می‌توان از چند بانک دسته‌چک گرفت؟

براساس قوانین جدید، تعداد دسته‌چک‌هایی که می‌توانید در شبکه بانکی بگیرید محدود است. اینکه چند دسته‌چک می‌توانید داشته باشید، به مقررات بانک مرکزی و شرایط متقاضی بستگی دارد.

۴. آیا شرایط دریافت دسته‌چک برای اشخاص حقیقی و حقوقی متفاوت است؟

بله. علاوه بر تفاوت در مدارک و شرایط افتتاح حساب، تعداد برگه‌های قابل تخصیص به متقاضیان حقیقی و حقوقی نیز متفاوت است. در مورد اشخاص حقوقی، وضعیت مدیرعامل، اعضای هیئت‌مدیره و دارندگان امضا نیز مطابق مقررات بررسی می‌شود.

۵. آیا دریافت دسته‌چک الکترونیکی شرایط متفاوتی دارد؟

شرایط عمومی و قانونی صدور دسته‌چک برای چک‌های کاغذی و الکترونیکی یکسان است اما نحوه صدور، ثبت و استفاده از چک‌ها متفاوت است.

۶. قانون ۸۰ درصد یعنی چه؟

قانون ۸۰ درصد می‌گوید شما فقط زمانی می‌توانید برای دریافت دسته‌چک جدید درخواست دهید که از دسته‌چک قبلی‌تان ۸۰ درصد برگه‌ها تعیین‌تکلیف (ابطال، مصرف و…) شده باشند. از تیرماه ۱۴۰۵ این قانون برای چک‌های کاغذی و الکترونیکی به‌صورت مستقل در نظر گرفته می‌شود.