درآمد اسمی هر ایرانی در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۲ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان در ماه بوده است؛ عددی که در نگاه اول می‌تواند نشانه افزایش رفاه و ثروت مردم به نظر برسد، اما بررسی اثر تورم تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.
بر اساس داده‌های بانک مرکزی، درآمد ملی جاری کشور در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۳ هزار و ۹۳ هزار میلیارد تومان بوده که با تقسیم آن میان جمعیت ۸۷ میلیون نفری، سهم سالانه هر ایرانی به حدود ۲۶۵ میلیون تومان می‌رسد. با این حال، این رقم درآمد اسمی است و افزایش قیمت‌ها در آن لحاظ نشده است.
برای سنجش قدرت واقعی این درآمد، باید به شاخص درآمد سرانه با قیمت‌های ثابت نگاه کرد. بر اساس داده‌های بانک مرکزی، درآمد ملی به قیمت‌های ثابت در سال ۱۴۰۴ معادل ۴ هزار و ۹۹۷ میلیارد تومان بوده است. در نتیجه، درآمد واقعی سرانه هر ایرانی حدود ۵۷ میلیون تومان در سال یا نزدیک به ۴ میلیون و ۷۸۸ هزار تومان در ماه، با قیمت‌های سال ۱۴۰۰، محاسبه می‌شود.
این اختلاف نشان می‌دهد افزایش درآمد اسمی لزوماً به معنای افزایش قدرت خرید نیست. اگر قیمت کالاها و خدمات سریع‌تر از درآمد رشد کنند، خانوارها حتی با دریافت دستمزد بالاتر نیز ممکن است فقیرتر شوند.
روند تاریخی این شاخص نیز چندان امیدوارکننده نیست. درآمد سرانه واقعی ایران در سال‌های اخیر، پس از دوره کرونا، به پایین‌ترین سطوح حدود دو دهه گذشته رسیده است. بالاترین سطح تاریخی این شاخص به سال ۱۳۵۵ بازمی‌گردد و در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۹۰ نیز همزمان با افزایش درآمدهای نفتی، وضعیت بهتری ثبت شده بود.
طبق این داده‌ها، درآمد سرانه واقعی سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۵۵ حدود ۶۰ درصد و نسبت به سال ۱۳۹۰ حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. بنابراین، عدد ۲۲ میلیون تومان بیش از آنکه نشان‌دهنده ثروتمندتر شدن ایرانی‌ها باشد، بیانگر فاصله قابل توجه میان رشد اسمی درآمد و قدرت خرید واقعی مردم است.
