اختلال در تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) به بزرگترین اختلال ثبتشده در عرضه نفت جهان تبدیل شده است. بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی و چشمانداز بازار کالاهای بانک جهانی، این رویداد روزانه ۱۰.۱ میلیون بشکه از عرضه نفت را از بازار خارج کرده؛ رقمی که حدود ۸۰ درصد بیشتر از رکورد قبلی مربوط به انقلاب سال ۵۷ در ایران است.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت از این آبراه عبور میکند. پس از آغاز تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه، تردد نفتکشها از این مسیر بهشدت مختل شد و کاهش جریان صادرات، کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس را نیز به کاهش تولید وادار کرد.
البته پس از گذشت ماهها اختلال، کشورهای فروشنده و خریدار نفت در حال جایگزین کردن مسیرهای انتقال نفت و به فکر اقداماتی برای کاهش وابستگی به این مسیر هستند. گفتنی است در حال حاضر، قیمت نفت برنت در محدوده ۸۹ دلار قرار دارد.
انقلاب سال ۵۷ در ایران در رتبه دوم شوک عرضه
پیش از این، انقلاب ایران بین نوامبر ۱۹۷۸ تا آوریل ۱۹۷۹ با کاهش ۵.۶ میلیون بشکهای عرضه در روز، بزرگترین شوک ثبتشده در دادهها بود. پس از آن، تحریم نفتی اعراب در سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ و حمله عراق به کویت در سالهای ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱، هر کدام با اختلال روزانه ۴.۳ میلیون بشکه، در رتبههای بعدی قرار دارند.
جنگ ایران و عراق نیز حدود ۴.۱ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت کم کرد. جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ و جنگ داخلی لیبی در سال ۲۰۱۱ نیز بهترتیب کاهش ۲.۳ و ۱.۵ میلیون بشکهای عرضه را رقم زدند.
نقش پررنگ خاورمیانه
در مجموع، پنج مورد از هفت اختلال بزرگ عرضه نفت در این فهرست به خاورمیانه مربوط است؛ موضوعی که وابستگی بازار جهانی نفت به امنیت این منطقه را نشان میدهد. رکورد ۱۰.۱ میلیون بشکهای تنگه هرمز نیز نشان میدهد هرگونه اختلال پایدار در این مسیر میتواند پیامدهای گستردهای برای قیمت نفت و امنیت انرژی جهان داشته باشد. اینفوگرافی زیر اختلالهای بزرگ عرضه نفت در تاریخ را نشان میدهد.
