بررسی دادههای پژوهشکده پولی و بانکی نشان میدهد اگرچه تورم در سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ برای دهکهای مختلف درآمدی تقریباً مشابه بوده، اما اثر تورم بر زندگی فقرا و ثروتمندان تفاوت چشمگیری داشته است.
بر اساس این دادهها، خانوارهای دهک اول در این هشت سال بهطور متوسط تورم سالانه ۳۴.۲ درصدی را تجربه کردهاند؛ این رقم برای دهک دهم ۳۴.۹ درصد بوده است. به این ترتیب، اختلاف متوسط تورم میان فقیرترین و ثروتمندترین خانوارها تنها ۰.۷ واحد درصد بوده است.
با این حال، ترکیب سبد مصرفی باعث شده فشار تورمی برای دو گروه کاملاً متفاوت باشد. خانوارهای کمدرآمد سهم بیشتری از درآمد خود را صرف خوراک و نیازهای ضروری میکنند و امکان کمتری برای جایگزین کردن کالاهای گران دارند. در دهک اول، تورم خوراکیها طی این دوره به ۴۲.۵ درصد رسیده است. سبزیجات و حبوبات با ۴۷.۲ درصد، میوه و خشکبار با ۴۷ درصد و روغن و چربیها با ۴۴.۲ درصد بیشترین رشد را داشتهاند.
در مقابل، در دهک دهم، فشار تورمی بیشتری در بخشهایی مانند حملونقل، ارتباطات و تفریح دیده میشود. تورم سالانه حملونقل برای این گروه ۴۵.۸ درصد و ارتباطات ۱۱.۶ درصد بوده است.
سال ۱۴۰۱ و حذف ارز ترجیحی یکی از مهمترین نقاط واگرایی میان دهکها بود؛ جهش قیمت دلار و در پی آن جهش قیمت کالاهای اساسی فشار بیشتری بر خانوارهای کمدرآمد وارد کرد. با این حال، پرداخت یارانههای جبرانی به کاهش این فاصله کمک کرد.
در مجموع، آمارها نشان میدهند تورم از نظر عددی تقریباً یکسان بوده، اما از نظر معیشتی یکسان عمل نکرده است؛ برای فقرا، بخش مهمی از فشار تورمی به هزینه تأمین نیازهای اساسی و سفره روزمره منتقل شده و برای ثروتمندان، سهم بیشتری به هزینههای حملونقل، ارتباطات و رفاه اختصاص یافته است.
