محدودیت معاملات تتر ادامه دارد؛ آیا بستن بازار تتر می‌تواند جلوی گرانی دلار را بگیرد؟
از چهارشنبه ۸ مهر، معاملات تتر در برابر تومان در ساعات ۹ شب تا ۹ صبح متوقف شده و سقف خرید روزانه هر کاربر نیز به ۲ هزار تتر رسیده است. این تصمیم در شرایطی اجرا شده که قیمت دلار آزاد طی یک هفته از حدود ۲۳۱ هزار و ۷۵۰ تومان به بیش از ۲۷۰ هزار تومان رسیده و قیمت تتر نیز بار دیگر در مسیر صعودی قرار گرفته است.
همزمان با محدودیت معاملات تتر، بانک مرکزی نیز از شنبه ۱۱ مهر فروش اسکناس دلار با سقف ۱۰ هزار دلار برای هر کد ملی را در پنج بانک ملی، ملت، تجارت، صادرات و سامان آغاز کرده است. بانک مرکزی همچنین از برنامه عرضه تا سقف ۲ میلیارد دلار اسکناس خبر داده است.
با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد محدود کردن دسترسی به قیمت یا مسیرهای معاملاتی، لزوماً به معنای حل مشکل بازار ارز نیست. در دوره‌های مختلف، از حذف قیمت دلار از تابلوهای صرافی‌ها گرفته تا اجرای سیاست دلار ۴٬۲۰۰ تومانی و تغییر سازوکار معاملات ارز، سیاست‌هایی برای کنترل بازار اجرا شده، اما نرخ ارز در نهایت مسیر خود را تحت تاثیر عوامل بنیادی ادامه داده است.
محدودیت تتر نیز پیش از این تجربه شده است. در خرداد ۱۴۰۴ معاملات تتر در برابر تومان از ساعت ۹ شب متوقف و صبح روز بعد از سر گرفته شد. حالا همان الگو دوباره اجرا شده است.
داده‌های بازار نشان می‌دهد افت دلار پس از آغاز محدودیت تتر پایدار نبود. نرخ دلار ابتدا تا محدوده ۲۵۵ هزار تومان عقب نشست، اما دوباره صعود کرد و تتر نیز از ۲۶۶ هزار تومان عبور کرد. البته همزمانی این روند با آغاز عرضه اسکناس دلار، ارزیابی اثر مستقل هر سیاست را دشوار می‌کند.
اقتصاددانان نیز تاکید دارند که افزایش عرضه ارز یا محدود کردن تتر، بدون شناسایی منشأ تقاضا نمی‌تواند تضمینی برای کاهش پایدار نرخ دلار باشد. کامران ندری معتقد است اگر افزایش تقاضا ناشی از نگرانی نسبت به آینده اقتصاد و رشد انتظارات تورمی باشد، عرضه اسکناس ممکن است تنها برای مدتی بازار را آرام کند. از سوی دیگر، علیرضا کتانی بر نقش ریسک‌های سیاسی و انتظارات تورمی تاکید دارد و علی سعدوندی نیز کاهش پایدار نرخ ارز را به اصلاح سیاست‌های پولی، بانکی و ارزی و مهار تورم مرتبط می‌داند.
در نتیجه، محدودیت تتر می‌تواند دسترسی به یکی از مسیرهای خرید دارایی دلاری را کاهش دهد، اما اگر ریشه تقاضای ارز در نگرانی نسبت به آینده اقتصاد و حفظ ارزش دارایی‌ها باشد، محدود کردن یک بازار یا ساعت معامله به‌تنهایی نمی‌تواند این تقاضا را از بین ببرد.
