اقتصاد ایران ۱۰ درصد آب رفت؛ سقوط تاریخی در بهار ۱۴۰۵

تولید ناخالص داخلی ایران در بهار ۱۴۰۵ با ثبت افت ۱۰.۱ درصدی، یکی از شدیدترین سقوطهای رشد اقتصادی از ابتدای دهه ۹۰ تاکنون را تجربه کرد. بر اساس گزارش مرکز آمار، حتی با حذف اثر نفت نیز اقتصاد ایران ۴.۶ درصد کوچک شده است؛ موضوعی که نشان میدهد افت اقتصادی تنها به بخش نفت محدود نبوده است.

بیشترین کاهش به بخش استخراج نفت و گاز طبیعی مربوط میشود که در بهار امسال با افت ۲۶.۴ درصدی مواجه شده است. همزمان با این کاهش، تنشهای ژئوپلیتیک، اختلال در تجارت خارجی و حملونقل دریایی و صادرات، از عوامل محتمل فشار بر زنجیره تولید و فروش نفت به شمار میروند. با این حال، آمار رشد اقتصادی بهتنهایی نمیتواند علت دقیق این افت را مشخص کند.
بخش تأمین آب و برق نیز ۵.۴ درصد کوچک شده و به یکی از پایینترین سطوح خود از ابتدای دهه ۹۰ رسیده است. کاهش فعالیت این بخش میتواند هم نتیجه افت تولید و هم عاملی برای محدود شدن فعالیت کارخانهها و کسبوکارها باشد.

در بخشهای دیگر، صنعت، ساختمان، معدن و حملونقل نیز با افت مواجه شدهاند و حملونقل کاهش ۱۷ درصدی را ثبت کرده است. در مقابل، واسطهگری مالی ۲ درصد رشد کرده و ارزش واقعی فعالیت آن به بالاترین سطح در میان بهارهای سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۵ رسیده است. این رشد لزوماً به معنای افزایش تولید نیست و میتواند تحت تأثیر حجم بالای نقلوانتقال پول، تسهیلات و فعالیتهای بانکی در شرایط تورمی باشد.

در همین حال، برخی خدمات عمومی، اجتماعی، شخصی و خانگی ۱۳.۱ درصد رشد کردهاند و کشاورزی نیز عملکرد بهتری داشته است. در مجموع، اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ اگرچه در همه بخشها کوچک نشده، اما افت شدید نفت، حملونقل، صنعت و سایر بخشهای تولیدی باعث شده اندازه کل اقتصاد بیش از یکدهم کاهش پیدا کند.




