هشدار تازه صندوق بینالمللی پول؛ پایان عصر نرخ بهره پایین فرارسیده است؟

صندوق بینالمللی پول (IMF) با هشدار درباره پیچیدهتر شدن محیط اقتصاد جهانی، اعلام کرده است که همزمانی شوکهای انرژی، سرمایهگذاری گسترده در هوش مصنوعی، تورم ماندگار و افزایش بدهی عمومی، مسیر سیاستگذاری بانکهای مرکزی را دشوارتر کرده است. کریستالینا جورجیوا، مدیرکل IMF، در سخنرانی اخیر خود تأکید کرد که دوران تورم پایین، نرخهای بهره بسیار پایین و تأمین مالی ارزان دیگر قابل اتکا نیست.
به گفته جورجیوا، شوک انرژی همچنان یکی از مهمترین ریسکهای تورمی اقتصاد جهان است. با وجود آنکه اقتصاد جهانی تاکنون با استفاده از مسیرهای جایگزین صادرات نفت، افزایش تولید برخی کشورها و آزادسازی ذخایر استراتژیک توانسته بخش قابلتوجهی از اختلال عرضه را جذب کند، اما قیمت انرژی همچنان بالاست. ذخایر اضطراری نیز باید در نهایت دوباره پر شوند؛ موضوعی که میتواند تقاضای بیشتری در بازار انرژی ایجاد کند.
IMF همچنین به نقش دوگانه هوش مصنوعی اشاره کرده است. سرمایهگذاری سنگین در مراکز داده، تراشهها، شبکه و زیرساخت انرژی در کوتاهمدت تقاضا و مصرف انرژی را افزایش میدهد، در حالی که افزایش بهرهوری و ظرفیت عرضه حاصل از این فناوری ممکن است سالها بعد ظاهر شود. بنابراین هوش مصنوعی میتواند در کوتاهمدت فشار تورمی ایجاد کند و در بلندمدت اثر ضدتورمی داشته باشد.
از سوی دیگر، بدهی عمومی جهان به بالاترین سطح از زمان جنگ جهانی دوم رسیده و انتظار میرود در این دهه از ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی عبور کند. همزمان، بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا، فرانسه و ژاپن در بالاترین سطوح خود از سالهای ۲۰۰۷، ۲۰۰۸ و ۱۹۹۶ قرار گرفته است. افزایش هزینه تأمین مالی دولتها میتواند خطر «سلطه مالی» و تضعیف استقلال بانکهای مرکزی را افزایش دهد.
IMF در این شرایط پنج ویژگی را برای سیاست پولی ضروری میداند: هوشیاری، چابکی، ارتباطات شفاف، اعتبار و انعطافپذیری. بانکهای مرکزی باید بدون تعهد به یک مسیر قطعی نرخ بهره، آماده تغییر سیاست بر اساس دادههای جدید باشند و همزمان اعتماد بازار به تعهد خود برای مهار تورم را حفظ کنند.
برآیند این هشدارها نشان میدهد اقتصاد جهانی احتمالاً وارد دورهای شده که در آن نرخهای بهره بالا، بدهی سنگین و شوکهای همزمان، سیاست پولی را پیچیدهتر از گذشته میکند؛ شرایطی که میتواند به معنای پایان دوران پول ارزان باشد.



