مسعود نیلی، اقتصاددان برجسته، در تازهترین تحلیل خود از تحولات اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۵، تصویری نگرانکننده از تشدید بحرانهای اقتصادی، افت رفاه خانوارها و ضعف بازار کار ارائه کرده است.
به گفته او، قیمت دلار از ابتدای سال ۱۳۹۷ تاکنون حدود ۵۰ برابر شده؛ در حالی که این افزایش در دورههای زمانی مشابه گذشته حداکثر به ۴ برابر میرسید. این جهش نیز در قالب ۷ بحران بزرگ ارزی رخ داده است.
بر اساس این روایت آماری، سطح عمومی قیمتها در این مدت بیش از ۱۹ برابر و قیمت مواد خوراکی بیش از ۳۴ برابر افزایش یافته است؛ در حالی که اقتصاد ایران در همین دوره رشد بسیار محدودی را تجربه کرده و درآمد خالص ملی سرانه نیز حدود ۱۲ درصد کاهش یافته است.
یکی از مهمترین نشانههای افت رفاه، افزایش جمعیت زیر خط فقر است. نیلی اعلام کرده که بین سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳، حدود ۱۶ میلیون نفر به جمعیت زیر خط فقر افزوده شدهاند؛ آماری که به گفته او در تاریخ اقتصادی معاصر ایران بیسابقه است.
بازار کار نیز وضعیت مطلوبی ندارد. از سال ۱۳۹۸، جمعیت در سن کار حدود ۵ میلیون نفر افزایش یافته، اما خالص اشتغال تنها ۴۰۰ هزار نفر بیشتر شده است. همچنین از جمعیت ۶۶.۵ میلیون نفری در سن کار، حدود ۴۰ میلیون نفر اساساً وارد بازار کار نمیشوند و ۲.۵ میلیون نفر نیز بیکارند. جوانان و زنان سهم قابلتوجهی از این بحران دارند؛ بهطوری که با وجود افزایش ۲.۶ میلیون نفری زنان در سن کار، اشتغال زنان ۷۰۰ هزار نفر کاهش یافته است.
نیلی در پایان هشدار میدهد که تصمیمهای امروز میتوانند مسیر آینده ایران را میان تداوم بحران یا حرکت به سوی آرامش، ثبات و رفاه تعیین کنند.
