خلاصه مطلب
سامانه سجام (سامانه جامع اطلاعات مشتریان)، زیرمجموعه شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، بستر یکپارچه‌ای برای ثبت و احراز هویت تمامی فعالان بازار سرمایه است. ثبت‌نام در این سامانه جهت دریافت کد بورسی، خریدوفروش سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، دریافت نظام‌مند سود سهام (مانند سود سهام عدالت و سنواتی) و جلوگیری از مفاسدی چون پولشویی الزامی است. درحال حاضر، فرایند ثبت نام در سجام کاملا به صورت آنلاین، از طریق وارد کردن اطلاعات فردی، ارتباطی و بانکی و سپس احراز هویت الکترونیکی (از طریق ارسال ویدئوی سلفی) انجام می‌شود.
سجام چیست و چه کارکردی دارد؟
در پاسخ به این سوال که سجام چیست، باید گفت این عبارت مخفف «سامانه جامع اطلاعات مشتریان» است. این بستر الکترونیکی توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه راه‌اندازی شده است تا به‌عنوان یک مرجع واحد، داده‌های هویتی و مالی سرمایه‌گذاران را ثبت و ضبط کند.
پیش از راه‌اندازی سجام، هر فرد برای ثبت‌نام در هر کارگزاری مجبور بود فرم‌های کاغذی متعددی را پر کند و اطلاعات خود را به صورت جزیره‌ای در اختیار هر نهاد قرار دهد. اما کارکرد اصلی سجام، ایجاد یکپارچگی است؛ به طوری که هر شخص حقیقی یا حقوقی تنها یک بار اطلاعات خود را در این سامانه ثبت می‌کند و یک کد بورسی واحد می‌گیرد. این کد، تمام فعالیت‌های مالی فرد را در بورس زیر نظر دارد و علاوه‌بر ایجاد شفافیت بالا، از ایجاد حساب‌های متعدد و فرآیندهای غیرقانونی مانند پولشویی یا ضایع شدن حق دیگران در بازارهایی مثل عرضه‌های اولیه جلوگیری می‌کند.
مزایای ثبت‌نام در سامانه سجام
ثبت‌نام در این سامانه صرفا کار اداری اجباری نیست، بلکه مزایای گسترده‌ای برای سرمایه‌گذار به همراه دارد:
- امکان معاملات آنلاین: دریافت کد بورسی و دسترسی به سامانه‌های معاملات آنلاین کارگزاری‌ها مشروط به داشتن سجامی فعال است.
- دریافت متمرکز سود سهام: سود مشارکت سهام و سودهای سنواتی شرکت‌ها، بدون نیاز به مراجعه حضوری به بانک‌ها، مستقیماً به حساب پیش‌فرض شما در سجام واریز می‌شود.
- خرید و معامله صندوق‌ها: برای ورود به صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی و معامله آن‌ها به این ثبت‌نام نیاز دارید.
- عدالت در توزیع عرضه اولیه: به کمک کد یکتای سجام، سیستم مطمئن می‌شود که عرضه‌های اولیه به صورت کاملا مساوی و عادلانه میان سرمایه‌گذاران (چه ثروتمند و چه نوپا) توزیع می‌شود.
آموزش گام‌به‌گام مراحل ثبت‌نام در سامانه سجام
برای انجام ثبت‌نام، ابتدا مدارک شناسایی و اطلاعات دو حساب بانکی فعال خود را در دسترس قرار دهید و سپس مراحل زیر را به ترتیب دنبال کنید:
گام اول: ورود به سایت و پذیرش ضوابط
۱. ابتدا مرورگر خود را باز کرده و به نشانی اینترنتی سامانه سجام یعنی www.sejam.ir وارد شوید.
۲. در بالای صفحه اصلی، گزینه‌ای تحت عنوان «ثبت‌نام در سجام» را مشاهده می‌کنید؛ روی آن کلیک کنید.
۳. در صفحه جدید، پیغامی مبنی بر مزایای ثبت‌نام برای شما نمایش داده می‌شود. پس از مطالعه، گزینه «متوجه شدم» را انتخاب کنید.
۴. در ادامه، ضوابط، قوانین و مراحل کلی ثبت‌نام (از وضعیت اولیه تا تایید سهامدار) به شما نشان داده می‌شود. به پایین صفحه رفته و دکمه سبزرنگ «ثبت‌نام سجام» را لمس کنید.
گام دوم: تایید شماره تماس و دریافت پیامک
۱. در این مرحله باید شماره تلفن همراه خود را در کادر مربوطه بدون صفر وارد کنید.
نکته مهم: شماره همراه وارد شده باید حتما به نام شخص متقاضی (صاحب کد ملی) باشد.
۲. کد امنیتی تصویر را وارد کرده و روی گزینه «دریافت کد تایید پنج‌رقمی» کلیک کنید.
۳. چند لحظه منتظر بمانید تا پیامک حاوی کد فعال‌سازی به تلفن همراه‌تان ارسال شود.
گام سوم: تعیین نوع شخصیت و وارد کردن کد ملی
۱. کد پنج‌رقمی دریافت شده در پیامک را در کادر مربوطه بنویسید.
۲. نوع مشتری را تعیین کنید؛ اگر برای خودتان ثبت‌نام می‌کنید، گزینه «حقیقی ایرانی» را انتخاب کنید. (گزینه حقوقی یا اصالتاً/وکالتاً برای شرایط خاص، وکلای قانونی یا قیم‌ها است).
۳. کد ملی خود و سپس کد امنیتی روی صفحه را با دقت وارد نموده و به مرحله بعد بروید.
گام چهارم: ارائه اطلاعات شخصی و شناسنامه‌ای
۱. در این بخش، فرم اطلاعات هویتی باز می‌شود. نام، نام خانوادگی، تاریخ تولد، جنسیت، شماره شناسنامه، محل صدور و سایر جزئیات را دقیقاً مطابق با برگه شناسنامه و کارت ملی خود تکمیل کنید. کوچک‌ترین مغایرت باعث رد شدن ثبت‌نام در مراحل بعدی می‌شود.
گام پنجم: وارد کردن اطلاعات راه‌های ارتباطی
۱. این گام مربوط به محل سکونت و آدرس دقیق شماست. کشور، استان، شهر، بخش و پلاک را وارد کنید.
۲. وارد کردن کد پستی ۱۰ رقمی دقیق محل سکونت در این بخش الزامی است؛ چرا که اطلاعات ارتباطی رسمی شما بر این اساس ثبت می‌شود.
گام ششم: تعیین وضعیت کدهای سهامداری
۱. در این مرحله سیستم از شما درباره کدهای سهامداری قدیمی پرسش می‌کند. از آنجا که اکثر کاربران جدید فاقد این کد هستند، با دیدن این بخش کافی است گزینه «متوجه شدم» و سپس دکمه «تایید/ادامه گام بعدی» را انتخاب کنید تا عبور کنید.
گام هفتم: پاسخ به سوالات عمومی
۱. در این بخش چندین سوال عمومی و شغلی از شما پرسیده می‌شود. در صورت تمایل به آن‌ها پاسخ داده و در پایان صفحه، گزینه «تایید» را انتخاب کنید.
گام هشتم: ثبت اطلاعات حساب‌های بانکی (مهم‌ترین گام)
این مرحله به دقت بالایی نیاز دارد. شما باید اطلاعات ریزبه‌ریز دو حساب بانکی خود را وارد کنید:
۱. اطلاعاتی شامل نام بانک، نام شعبه، کد شعبه، استان و شهر شعبه، نوع حساب (کوتاه‌مدت، جاری و…)، شماره حساب و شماره شبای ۲۴ رقمی را آماده کنید.
۲. ابتدا اطلاعات حسابی که می‌خواهید به عنوان حساب پیش‌فرض (جهت واریز سودها و معاملات) باشد را وارد نموده و گزینه «ذخیره» را بزنید.
۳. سپس اطلاعات حساب دوم را به عنوان حساب فعال وارد و ذخیره کنید.
گام نهم: بررسی پایانی و برگه تعهدات
۱. پس از ذخیره حساب‌ها، تمام اطلاعات وارد شده در مراحل قبل به صورت یک‌جا به شما نمایش داده می‌شود. آن‌ها را به طور کامل بازبینی کنید و در صورت صحت، گزینه «تایید/ادامه گام بعدی» را بزنید.
۲. در نهایت، متن برگه تعهدات سامانه سجام روی صفحه ظاهر می‌شود. پس از مطالعه دقیق متن، گزینه «می‌پذیرم» را در پایین صفحه تایید کنید.
۳. پس از خروج از سامانه، اطلاعات شما پردازش شده و ظرف ۲۴ ساعت، یک کد پیگیری ۱۰ رقمی سجام برای شما پیامک خواهد شد.
راهنمای احراز هویت غیرحضوری و الکترونیک سجام
پس از دریافت کد پیگیری ۱۰ رقمی، نوبت به احراز هویت می‌رسد. در گذشته افراد باید با مدارک هویتی (اصل و کپی کارت ملی، شناسنامه و مدرک تحصیلی اختیاری) به دفاتر پیشخوان دولت مراجعه می‌کردند؛ اما درحال‌حاضر این فرآیند کاملا به صورت غیرحضوری و اینترنتی در خانه قابل انجام است.
مراحل انجام احراز هویت در منزل:
۱. به بخش احراز هویت الکترونیک در سایت سجام یا برنامه‌های معتبر نظیر کارگزاری‌ها مراجعه کنید.
۲. مدارک درخواستی شامل تصویر روی کارت ملی و صفحه اول شناسنامه را بارگذاری کنید.
۳. سیستم یک متن تصادفی به شما نمایش می‌دهد. شما باید دوربین سلفی گوشی خود را روشن کرده، ویدئویی کوتاه از خود ضبط کنید که در آن متن نمایش‌داده را به صورت شمرده می‌خوانید و ارسال می‌کنید.
۴. این فیلم سلفی هویتی، حکم امضای الکترونیکی قانونی شما را دارد. پس از ارسال، الگوریتم‌ها و کارشناسان داده‌ها را تطبیق داده و در صورت تایید، فرآیند ثبت‌نام شما با موفقیت کامل به پایان می‌رسد و کد بورسی صادر می‌شود.
جمع‌بندی
سامانه سجام به‌عنوان هسته مرکزی احراز هویت بازار سرمایه، فرآیند سرمایه‌گذاری را برای همه کاربران ساده، عادلانه و شفاف کرده است. با دیجیتالی شدن کامل این سامانه و امکان ثبت‌نام و احراز هویت ویدئویی در منزل، دیگر نیازی به اتلاف وقت در صف‌های دفاتر پیشخوان نیست. کافی است اطلاعات هویتی و بانکی خود را با دقت وارد کنید تا پورتال بورسی شما بدون دردسر فعال شود.
سوالات متداول
آیا شماره تلفن همراه در زمان ثبت‌نام سجام می‌تواند به نام شخص دیگری باشد؟
خیر، شماره تلفن همراه وارد شده باید حتماً به نام و مالکیت شخص صاحب کد ملی باشد.
اگر کد پیگیری ۱۰ رقمی سجام را گم کردیم یا پیامک نشد باید چه کار کنیم؟
می‌توانید به سایت سجام مراجعه کرده و از طریق گزینه «بازیابی کد پیگیری»، با وارد کردن کد ملی آن را مجددا دریافت کنید.
احراز هویت الکترونیکی سجام چقدر زمان میبرد و آیا هزینه دارد؟
این فرآیند در منزل تنها چند دقیقه طول می‌کشد و بررسی آن معمولاً در کمتر از ۲۴ ساعت انجام می‌شود و هزینه‌ای مصوب و ناچیز دارد.
آیا ثبت‌نام در سجام برای دریافت سود سهام عدالت هم الزامی است؟
بله، جهت واریز مستقیم و خودکار سود سهام عدالت به حساب بانکی، ثبت‌نام و احراز هویت فعال در سجام ضروری است.
فیلم سلفی که در احراز هویت غیرحضوری ضبط می‌کنیم باید چه شرایطی داشته باشد؟
فیلم باید باکیفیت، بدون پوشش صورت (مانند عینک آفتابی یا ماسک) باشد و متن درخواستی کاملا واضح و خوانا قرائت شود.
