وفاداری‌ها و اتحادهای دیرینه میان قدرت‌های جهانی در چند سال گذشته به چالش کشیده شده‌اند. جنگ روسیه و اوکراین و همچنین درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران در خاورمیانه، دولت‌های سراسر جهان را وادار کرده‌اند موضع خود را در قبال این درگیری‌ها مشخص کنند؛ حتی زمانی که این جنگ‌ها در داخل کشورشان محبوبیتی ندارند و از مرزهای آن‌ها بسیار دور هستند.
این شرایط حتی پیش از در نظر گرفتن سیاست‌های تعرفه‌ای دونالد ترامپ و جنگ‌های تجاری ناشی از آن‌هاست. بنابراین، چندان عجیب نیست که بانک‌های مرکزی سراسر جهان، دور از توجه عمومی، در حال افزایش ذخایر طلا به‌عنوان یک دارایی امن هستند و حتی تمایلی ندارند محل نگهداری این ذخایر را اعلام کنند.
خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی چهار برابر شده است
بانک گلدمن ساکس در گزارش جدید خود تخمین زد بانک‌های مرکزی جهان در ماه آگوست (مرداد) ۷۹ تن طلا خریداری کرده‌اند. این رقم بیش از ۴ برابر میانگین ۱۷ تن در ماه پیش از سال ۲۰۲۲ است؛ سالی که جنگ روسیه و اوکراین آغاز شد.
گلدمن ساکس همچنین اعلام کرد که بر اساس میانگین سه‌ماهه تعدیل‌شده فصلی، میزان خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی اکنون به ۸۵ تن در ماه رسیده است.
طبق برآورد این بانک، چین سهم قابل‌توجهی از این تقاضا را به خود اختصاص داده و در ماه آگوست حدود ۲۵ تن طلا خریداری کرده است.
البته چین بزرگ‌ترین خریدار قابل‌شناسایی طلا بوده است؛ به این معنا که از نظر تئوری ممکن است اقتصادهای دیگری حتی بیشتر از چین خرید کرده باشند، هرچند چنین احتمالی بعید به نظر می‌رسد.
گلدمن ساکس تأکید می‌کند که سرعت خرید طلای بانک مرکزی چین لزوماً نگران‌کننده یا غیرعادی نیست؛ موضوعی که درباره سایر اقتصادهای نوظهور نیز صدق می‌کند.
این بانک معتقد است سهم طلا در ذخایر چین همچنان کمتر از سطحی است که می‌توان برای تخصیص بلندمدت این کشور منطقی دانست.
بااین‌حال، انگیزه‌های کشورها برای متنوع‌سازی ذخایر ارزی و کاهش وابستگی به ارزهای کشورهای گروه هفت، به‌ویژه دلار آمریکا، احتمالاً همچنان پابرجا خواهد ماند.
در مقابل، بانک‌های مرکزی اقتصادهای توسعه‌یافته در چهار سال گذشته عمدتاً در حاشیه موج خرید طلا قرار داشته‌اند؛ زیرا به دلایل تاریخی، از قبل ذخایر قابل‌توجهی از این فلز گران‌بها در اختیار دارند.
برای این کشورها، مسئله اصلی دیگر حجم طلای ذخیره‌شده نیست، بلکه محل نگهداری آن است. این تغییر رویکرد نشان‌دهنده نگرانی‌های گسترده‌تر درباره امنیت ذخایر و میزان اعتماد میان کشورهاست.
جابه‌جایی آرام ذخایر طلا
بانک مرکزی هلند در ماه سپتامبر تأیید کرد که طی شش ماه گذشته، ۸۶ تن از ذخایر طلای خود را از نیویورک و اتاوا به لندن منتقل کرده است. این بانک اعلام کرد هدف از این اقدام، افزایش آمادگی برای مواجهه با بحران‌های جدی بوده است.
بانک مرکزی هلند توضیح داد که این تصمیم به دلیل افزایش ناآرامی‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیکی اتخاذ شده و هدف آن بهبود قابلیت معامله ذخایر طلای کشور بوده است. در بیانیه این بانک آمده است:
طلایی که در لندن و نزد بانک مرکزی انگلستان نگهداری می‌شود، دارای بالاترین قابلیت معامله در جهان است. این ویژگی باعث می‌شود بانک مرکزی هلند بتواند در شرایط بحرانی، سریع‌تر از این ذخایر استفاده کند. در مقابل، بخشی از ذخایر طلا که در نیویورک و اتاوا نگهداری می‌شود، به‌اندازه ذخایر لندن قابلیت استفاده فوری ندارد.
بانک مرکزی فرانسه نیز در ماه مارس اعلام کرد که ۱۲۹ تن طلا، معادل حدود ۵ درصد از کل ذخایر طلای خود در نیویورک را فروخته و به‌جای آن در اروپا طلا خریداری کرده است. با این حال، برخلاف بانک مرکزی هلند، بانک مرکزی فرانسه در توضیح این تصمیم هیچ اشاره‌ای به مسائل ژئوپلیتیکی نکرد.
این نهاد اعلام کرد که هدف اصلی، افزایش خلوص ذخایر طلای کشور به بیش از ۹۹٫۹۹ درصد بوده است؛ زیرا طلای نگهداری‌شده در آمریکا از این استاندارد برخوردار نبوده است.
بر اساس داده‌های گلدمن ساکس، میزان طلای نگهداری‌شده توسط بانک‌های مرکزی خارجی نزد فدرال رزرو نیویورک در ماه آگوست ۴۰ تن کاهش یافته است. در همین دوره، ذخایر طلای نگهداری‌شده نزد بانک مرکزی انگلستان ۴۶ تن افزایش پیدا کرده است.
بانک‌های مرکزی تمایلی به افشای محل نگهداری طلای خود ندارند
گلدمن ساکس در ماه آگوست از بانک‌های مرکزی درباره محل نگهداری ذخایر طلای آن‌ها نظرسنجی کرد. نتایج نشان داد که در سال ۲۰۲۶، حدود ۱۲ درصد از بانک‌های مرکزی از اعلام محل نگهداری ذخایر طلای خود خودداری کرده‌اند؛ درحالی‌که این رقم در سال گذشته ۱۰ درصد بوده است.
علاوه بر این، بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ به‌طور قابل‌توجهی محل نگهداری ذخایر خارجی طلای خود را متنوع‌تر کرده‌اند. سهم بانک‌های مرکزی که ذخایر طلای خارجی خود را میان مکان‌های بیشتری توزیع کرده‌اند، از ۲ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
همچنین ۹ درصد از بانک‌های مرکزی در سال جاری میزان طلای نگهداری‌شده در داخل مرزهای خود را افزایش داده‌اند؛ درحالی‌که این رقم در سال گذشته تنها ۵ درصد بوده است.
به نظر می‌رسد این روند در آینده نیز ادامه پیدا کند. بر اساس نتایج نظرسنجی، ۱۸ درصد از بانک‌های مرکزی حاضر نشده‌اند اعلام کنند که طی ۱۲ ماه آینده ذخایر طلای خود را در کجا نگهداری خواهند کرد. همچنین ۹ درصد از آن‌ها گفته‌اند که قصد دارند محل نگهداری ذخایر طلای خود را بیش‌ازپیش متنوع کنند. گفتنی است قیمت طلا اکنون در اطراف ۴٬۰۰۰ دلار قرار دارد.
