خلاصه مطلب
قیمت درهم امارات در ایران طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ نوسانات قابل‌توجهی داشته است. در این بازه زمانی، عواملی مانند تحریم‌ها، تورم، تغییرات ارزش ریال، سیاست‌های ارزی، تحولات سیاسی و میزان عرضه و تقاضای ارز بر قیمت درهم اثر گذاشته‌اند. بررسی روند سالانه نشان می‌دهد که جهش‌های مهم قیمت درهم به‌ویژه در سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۹، ۱۴۰۱، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ رخ داده است. البته در زمان نگارش این مقاله که در نیمه سال ۱۴۰۵ هستیم، تا بدینجا قیمت درهم افزایش چشمگیری را تجربه کرده است. برای بررسی تاریخچه قیمت درهم امارات در ایران باید سه عامل مهم یعنی کمترین و بیشترین قیمت در هر سال، روند تغییرات قیمت و عوامل تأثیرگذار بر آن را بررسی کرد.
قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۵
سال ۱۳۹۵ یکی از سال‌های آرام دهه گذشته برای بازار ارز در ایران بوده است. در دوران پسابرجام و افزایش صادرات نفت، بازار برای مدتی به ثبات نسبی رسید. اقتصاد ایران رشد قابل‌توجهی پیدا کرد و نرخ تورم هنوز تک‌رقمی بود.
قیمت درهم امارات در ابتدای این سال در محدوده ۹۵۴ تومان قرار داشت و در پایان سال به حدود ۱٬۰۳۰ تومان رسید. در این بازه قیمت درهم حدود ۸ درصد از ابتدا تا انتهای سال رشد کرد.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۵: حدود ۹۴۷ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۵: حدود ۱٬۱۴۰ تومان
با توجه به این آمار، در سال ۱۳۹۵ خبری از جهش‌های شدید ارزی نبود و تغییرات قیمت درهم امارت نیز در بازه نسبتاً محدودی رخ می‌داد.
قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۶
در نیمه نخست سال ۱۳۹۶ بازار ارز نسبتاً ثبات خود را حفظ کرده بود اما در ماه‌های پایانی سال شرایط تا حدودی تغییر کرد. پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا و مواضع او درباره برجام تاحدودی به تشدید نگرانی‌ها درباره آینده توافق هسته‌ای انجامید. این موضوع به افزایش تورم و تقاضای بیشتر ارز کمک کرد. در ابتدای سال قیمت درهم امارات حدود ۱٬۰۳۰ تومان بود و در پایان سال به حدود ۱٬۳۱۵ تومان رسید.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۵: حدود ۱٬۰۲۵ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۵: حدود ۱٬۳۵۰ تومان
بنابراین، در مجموع، با افزایش حدود ۲۷٫۷ درصدی قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۶ روبه‌رو بودیم.
قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۷
سال ۱۳۹۷ یکی از مهم‌ترین نقاط عطف بازار ارز ایران در یک‌دهه گذشته بوده است. قیمت درهم در ابتدای سال ۱۳۹۷ حدود ۱٬۳۱۵ تومان بود؛ اما در پی خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت‌ماه و بازگشت کامل تحریم‌های نفتی و بانکی، به حدود ۵٬۲۴۰ تومان رسید. این رکورد تاریخی به‌معنای ۳٫۵ برابرشدن قیمت درهم در کمتر از دو فصل بود که البته دوام نیاورد. با بازگشت آمریکا به میز مذاکره و مداخله دولت، درهم تا محدوده ۳٬۲۰۰ تومان ریزش کرد و تا پایان سال به حدود ۳٬۷۲۵ تومان کاهش یافت. البته با وجود این ریزش، همچنان درهم رشد قیمت ۱۸۳٫۳ درصدی را نسبت به ابتدای سال ثبت کرد که تا آن زمان بی‌سابقه بود.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۷: حدود ۱٬۳۱۵ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۷: حدود ۵٬۲۴۰ تومان
از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۷ می‌توان به تحریم‌ها، محدودیت دسترسی به ارز، کاهش درآمدهای نفتی و درنتیجه افزایش تورم اشاره کرد.
قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۸
پس‌از جهش سال ۱۳۹۷، بازار تا حدی وارد مرحله تثبیت شد و نوسانات قیمت ارز کاهش یافت. بااین‌حال، سطح قیمت‌ها هرگز به محدوده سال‌های گذشته بازنگشت. تحریم‌ها همچنان ادامه داشت و اقتصاد ایران با محدودیت در فروش نفت و دسترسی به منابع ارزی مواجه بود. درهم امارات در بهار ۹۸ کف قیمت ۳٬۰۲۵ تومانی را تجربه کرد و با افزایش قیمت به حدود ۳٬۷۲۵ تومان رسید. پس از سقف ۴٬۴۲۷ تومانی در پاییز، سال را با قیمتی حدود ۴٬۴۴۰ تومان به پایان رساند.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۸: حدود ۳٬۰۹۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۸: حدود ۴٬۴۵۵ تومان
این نشان می‌دهد به‌طور کلی قیمت درهم در پایان سال ۱۳۹۸ حدود ۱۹٫۲ درصد نسبت به ابتدای سال افزایش داشت. ضریب جهش نسبت به سال قبل به‌شدت افت کرد اما قیمت همچنان بالا ماند. چیزی که نشان می‌دهد بازار در آن زمان به وضعیت تحریمی جدید عادت کرده بود اما نوسانات تأثیرگرفته از سیاست داخلی اجازه کاهش قیمت به قبل‌از سال ۹۷ را نمی‌داد.
قیمت درهم امارات در سال ۱۳۹۹
سال ۱۳۹۹ یکی از پرنوسان‌ترین سال‌های بازار ارز ایران به حساب می‌آید. اختلال جهانی تجارت و پروازها به‌دلیل شیوع کرونا از یک سو و موج بی‌سابقه نقدینگی و رونق بازار‌های دارایی از سوی دیگر، بازار ارز را در پاییز ۹۹ در هم شکست. همزمان، کاهش فعالیت‌های اقتصادی، افت قیمت نفت و ادامه تحریم‌های آمریکا فشار مضاعفی بر منابع ارزی کشور وارد کرد. درنتیجه، قیمت درهم که در ابتدای سال حدود ۴٬۴۴۰ تومان بود، به حدود ۶٬۹۵۰ تومان رسید و رشدی ۵۶٫۵ درصدی را تجربه کرد. بااین‌حال، در شهریور همین سال با قیمت حدود ۸٬۹۶۲ تومانی رکوردی را ثبت کرد که احتمالاً از اصلاح نرخ پایه دلار ۴۲۰۰ تومانی نشات می‌گرفت.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۹: حدود ۴٬۳۲۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۳۹۹: حدود ۸٬۸۸۰ تومان
در همین سال، به‌گزارش رویترز، ریال حدود ۴۹ درصد از ارزش خود در برابر دلار را از دست داد.
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۰
برخلاف سال قبل، سال ۱۴۰۰ کم‌نوسان‌ترین سال دهه گذشته برای درهم امارات به شمار می‌رود. آغاز مذاکرات احیای برجام در وین، تغییر دولت در ایران و انتظار برای مشخص‌شدن وضعیت تحریم‌ها، از عوامل مهم تأثیرگذار بر قیمت‌های بازار ارز و حدود ۳ درصد رشد سالانه آن بودند.
در ابتدای سال قیمت درهم حدود ۶٬۹۵۰ تومان بود و در پایان سال به ۷٬۲۵۰ تومان رسید.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۰: حدود ۵٬۷۶۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۰: حدود ۸٬۶۷۰ تومان
بنابراین تغییر قیمت پایانی درهم نسبت به ابتدای سال فقط ۴٫۳ درصد بود. این نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۰ نوسانات بازار در مجموع مقطعی بوده و حرکت بسیار شدیدی رخ نداده است. رویداد اقتصادی شاخص سال، جابه‌جایی تدریجی قیمت دلار رسمی ۴٬۲۰۰ تومانی به دلار نیمایی با نرخ ۲۸٬۵۰۰تومانی بود.
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۱
سال ۱۴۰۱ دومین دوره جهش بی‌سابقه قیمت درهم در دهه گذشته بود. دو نیم‌سال آن کاملاً متفاوت از یکدیگر بودند؛ بهار با قیمت‌های ثابت در محدوده ۷٬۲۰۰ تومان و پاییز که قیمت درهم در آن به بیش‌از دوبرابر رسید. بن‌بست در مذاکرات هسته‌ای، تنش‌های منطقه‌ای و وضعیت سیاسی نابسامان داخل کشور باعث افزایش فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شد که همگی بر افزایش تورم و تقاضا برای ارز تأثیر داشتند. ارزش ریال همچنان به سقوط خود ادامه داد و در حوالی آذرماه به کاهش ۱۳٫۸ درصدی رسید. حذف دلار ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی به این مشکلات دامن زد و درهم که در ابتدای سال حدود ۷٬۲۵۰ تومان بود، در اسفند ۱۴۰۱ به حدود ۱۴٬۰۰۰ تومان رسید. رشدی تقریبا ۹۳٫۱ درصدی که دومین رشد بزرگ این دهه بود.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۱: حدود ۷٬۲۵۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۱: حدود ۱۶٬۵۴۰ تومان
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۲
در سال ۱۴۰۲ بازار ارز با وجود نوسانات قابل‌توجه، رفتار آرام‌تری در پیش گرفت. در ابتدای سال، قیمت درهم در محدوده ۱۴ هزار تومان قرار داشت و در مقطعی حتی به بیش‌از ۱۶ هزار تومان رسید. بااین‌حال، بانک مرکزی با سیاست‌های کنترل بازار ارز و راه‌اندازی مرکز مبادله ارز و طلا سعی کرد تحولاتی در بازار ایجاد کند. دو رویداد شاخص این سال، توافق تسویه ارزی و پولی با امارات و عراق بود و دیگری، رکود فروش نفت و تشدید تنش‌های منطقه‌ای که باعث اوج نوسان ارز در اسفندماه شد.
در شهریورماه، نرخ درهم در مرکز مبادله حدود ۱۱٬۲۱۸ تومان و نرخ حواله درهم حدود ۱۰٬۱۹۸ تومان اعلام شد. بااین‌حال، در بازار آزاد قیمت درهم در ابتدای سال حدود ۱۴٬۰۰۰ تومان بود و در پایان سال به ۱۶٬۳۵۰ تومان رسید.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۲: حدود ۱۳٬۲۰۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۲: حدود ۱۶٬۶۴۰ تومان
براساس ارقام بالا، قیمت درهم در پایان سال حدود ۱۶٫۸ درصد رشد کرد که در مقایسه با جهش ۹۳ درصدی سال پیش، چندین برابر کمتر بود. بااین‌حال، قیمت همچنان سطح بسیار بالاتری نسبت به سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ داشت.
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۳
آغاز سال ۱۴۰۳ آرام بود اما از خرداد به بعد، وارد موج جدیدی از افزایش قابل‌توجه نرخ ارز شدیم. ناترازی شدید بودجه، تحولات سیاسی و امنیتی منطقه پس از جنگ غزه، رشد فزاینده نقدینگی و از نیمه دوم سال، انتظارات تورمی بعد از انتخابات و برنامه‌های داخلی دولت درباره یارانه‌ها از عوامل رشد نزدیک به ۶۰ درصدی درهم امارات بودند. قیمت این ارز در ابتدای سال حدود ۱۶٬۳۵۰ تومان بود و در پایان سال به ۲۶٬۹۸۰ تومان رسید.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۳: حدود ۱۵٬۳۱۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۳: حدود ۲۷٬۱۳۰ تومان
این ارقام نشان‌دهنده افزایش ۶۵ درصدی درهم امارات در سال ۱۴۰۳ است.
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ یکی از پرتنش‌ترین سال‌های اخیر بازار ارز ایران است. اولین موج جهش در اسفند و فروردین رخ داد که قیمت درهم به نزدیک ۴۵٬۳۲۸ تومان رسید و موج دوم، درپی سیاست فشار حداکثری آمریکا و جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در خرداد، قیمت درهم را در کانال ۳۵ تا ۴۵ هزار تومان تثبیت کرد. کف قیمت در حدود ۲۱ هزار تومان در اردیبهشت، یعنی پیش‌از جنگ، ثبت شده بود. به‌گزارش رویترز در بهمن ۱۴۰۴، ارزش ریال در برابر دلار بیش‌از ۹۰ درصد کاهش یافت که بر قیمت ارز درهم نیز تأثیر گذاشت.
به‌این‌ترتیب درهم که در ابتدای سال ۱۴۰۴، حدود ۲۶٬۹۸۰ تومان بود، در پایان سال به حدود ۴۵٬۲۷۰ تومان رسید.
- پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۴: حدود ۲۱٬۸۴۰ تومان
- بالاترین قیمت ثبت‌شده درهم در سال ۱۴۰۴: حدود ۴۵٬۲۸۰ تومان
این ارقام نشان از رشد تقریباً ۶۷٫۸ درصدی قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۴ دارد. بیشترین رشد قیمت مربوط به نیمه دوم سال ۱۴۰۴ بوده است.
قیمت درهم امارات در سال ۱۴۰۵
در زمان نگارش این مقاله، دقیقاً نیمه اول سال ۱۴۰۵ را پشت‌سر گذاشته‌ایم. قیمت درهم در ابتدای سال حدود ۴۲٬۳۵۰ تومان بود ولی در ادامه به حدود ۳۸٬۷۹۰ تومان کاهش یافت. در ادامه به ۶۸٬۱۰۴ تومان رسید که بیش‌از ۵۹ درصد رشد در عرض ۶ ماه را نشان می‌دهد. بااین‌حال، در ۷ مهر با ۶۹٬۱۱۳ تومان و در ۱۲ مهر با ۷۳٬۳۷۰ تومان رکورد تاریخی خود را ثبت کرد. به‌ویژه در هفته‌های اخیر بیشترین شدت رشد قیمت را شاهد بوده‌ایم: در فاصله بین ۵ تا ۱۱ مهر، بیش‌از ۱۰ هزار تومان به هر واحد درهم اضافه شده است.
براساس آخرین داده‌های موجود در ۱۴۰۵، تا بدینجا بالاترین قیمت ثبت‌شده حدود ۷۳٬۵۱۰ تومان بوده است که نشان از رشد ۷۳٫۲ درصدی قیمت نسبت به ابتدای سال دارد. عوامل تأثیرگذار مهم شامل انتظارات تورمی پس از جنگ و تداوم ناترازی تجاری با امارات هستند.
روند قیمت درهم امارات از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵
اگر قیمت ابتدای و پایان هر سال را کنار یکدیگر قرار دهیم، تصویر روشنی از روند ده‌ساله بازار به دست می‌آوریم (به‌استثنای سال ۱۴۰۵ که هنوز در نیمه راه است):
| سال | قیمت ابتدای سال به تومان | قیمت انتهای سال به تومان | کمترین قیمت به تومان | بیشترین قیمت به تومان | تغییر سالانه |
| ۱۳۹۵ | ۹۵۴ | ۱٬۰۳۰ | ۹۴۷ | ۱٬۱۴۰ | ۸٪ |
| ۱۳۹۶ | ۱٬۰۳۰ | ۱٬۳۱۵ | ۱٬۰۲۵ | ۱٬۳۵۰ | ۲۷٫۷٪ |
| ۱۳۹۷ | ۱٬۳۱۵ | ۳٬۷۲۵ | ۱٬۳۱۵ | ۵٬۲۴۰ | ۱۸۳٫۳٪ |
| ۱۳۹۸ | ۳٬۷۲۵ | ۴٬۴۴۰ | ۳٬۰۹۰ | ۴٬۴۵۵ | ۱۹٫۲٪ |
| ۱۳۹۹ | ۴٬۴۴۰ | ۶٬۹۵۰ | ۴٬۳۲۰ | ۸٬۸۸۰ | ۵۶٫۵٪ |
| ۱۴۰۰ | ۶٬۹۵۰ | ۷٬۲۵۰ | ۵٬۷۶۰ | ۸٬۶۷۰ | ۴٫۳٪ |
| ۱۴۰۱ | ۷٬۲۵۰ | ۱۴٬۰۰۰ | ۷٬۲۷۰ | ۱۶٬۵۴۰ | ۹۳٫۱٪ |
| ۱۴۰۲ | ۱۴٬۰۰۰ | ۱۶٬۳۵۰ | ۱۳٬۲۰۰ | ۱۶٬۶۴۰ | ۱۶٫۸٪ |
| ۱۴۰۳ | ۱۶٬۳۵۰ | ۲۶٬۹۸۰ | ۱۵٬۳۱۰ | ۲۷٬۱۳۰ | ۶۵٪ |
| ۱۴۰۴ | ۲۶٬۹۸۰ | ۴۵٬۲۷۰ | ۲۱٬۸۴۰ | ۴۵٬۲۸۰ | ۶۷٫۸٪ |
| ۱۴۰۵ | ۴۲٬۳۵۰ | – | – | – | – |
مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت درهم در ایران
قیمت درهم در ایران بیشتر از تحولات اقتصادی امارات، از وضعیت ریال و بازار ارز کشور تأثیر می‌پذیرد. ازآنجاکه ارزش درهم دربرابر دلار ثبات نسبی دارد، هرگونه تغییر در نرخ دلار و کاهش ارزش ریال، تا حدودی قیمت درهم را نیز تغییر می‌دهد. بااین‌حال، عوامل دیگری نیز قیمت درهم در بازار را تعیین می‌کنند که برخی از مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
تحریم‌ها و وضعیت درآمدهای ارزی
تحریم‌های اقتصادی، به‌ویژه تحریم‌های نفتی که باعث محدودیت دسترسی ایران به منابع ارزی می‌شوند، عرضه ارز در کشور را کاهش می‌دهند. در شرایطی که عوامل دیگر ثابت بمانند، کاهش عرضه ارز در بازار به افزایش قیمت آن منجر می‌شود. این موضوع در دوره‌های مختلف تحریم و تشدید محدودیت‌های خارجی، یکی از عوامل مهم نوسان نرخ ارز در ایران بوده است.
تورم و کاهش ارزش ریال
تورم مزمن و رشد نقدینگی از عوامل مهم افزایش نرخ ارز در بلندمدت هستند. زمانی که سطح عمومی قیمت‌ها به‌شکل مداوم افزایش می‌یابد، ارزش ریال دربرابر ارزهای خارجی با کاهش روبه‌رو می‌شود. درنتیجه، قیمت ارز ازجمله درهم بالا می‌رود.
تحولات سیاسی و انتظارات بازار
اخبار و تحولات سیاسی پیش‌از اینکه تغییر واقعی در عرضه و تقاضای ارز ایجاد کنند، قیمت درهم را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. به‌ویژه اخبار مربوط به تحریم‌ها، مذاکرات هسته‌ای، روابط ایران و آمریکا، انتخابات و تنش‌های منطقه‌ای باعث تغییراتی در انتظارات معامله‌گران می‌شوند. بنابراین، افزایش تقاضا برای ارز به رشد قیمت درهم می‌انجامد.
سیاست‌های ارزی دولت و بانک مرکزی
سیاست‌های ارزی و تصمیم‌های دولت و بانک مرکزی درباره نحوه عرضه ارز باعث تغییراتی در قیمت درهم می‌شوند. تغییر نرخ‌های رسمی، ایجاد یا حذف نرخ‌های ترجیحی و اصلاح ساختار معاملات ارزی، ازجمله این سیاست‌ها هستند. برای نمونه، دیدیم که حذف ارز ترجیحی در سال ۱۴۰۱ چگونه بر شرایط بازار ارز تأثیر گذاشت.
عرضه و تقاضای درهم
درنهایت، عرضه و تقاضای درهم در بازار آزاد یکی از عوامل تأثیرگذار بر قیمت آن است. نیاز تجار و واردکنندگان، سفر به امارات و حواله‌های ارزی می‌توانند تقاضا برای درهم و درنتیجه، قیمت آن را افزایش دهند.
سخن پایانی
بررسی تاریخچه قیمت درهم امارات از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ و اکنون که در نیمه اول سال ۱۴۰۵ هستیم، نشان می‌دهد که بازار ارز کشور در سال‌های ابتدایی این دهه به بازاری با جهش‌ها و نوسانات شدید تبدیل شده است. سه دوره جهش شامل ۱۳۹۷، ۱۴۰۱، ۱۴۰۴ و چند مهار موقت شامل ۱۳۹۸، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۲ بوده است. عوامل متعددی مانند تورم، محدودیت درآمدهای ارزی، تحولات سیاسی و منطقه‌ای و سیاست‌های ارزی نقش مهمی در تغییرات قیمت درهم دارند. واقعیت این است که در این بازار، مسئله اصلی افزایش ارزش درهم نیست؛ بلکه کاهش ارزش پول ملی است و با توجه به شرایط فعلی، بعید است که اوضاع بهبود یابد.
سوالات متداول
۱. دلیل افزایش قیمت درهم از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ چیست؟
قیمت درهم امارات به‌دلیل کاهش ارزش ریال، تورم و تحریم‌ها در دهه گذشته سیر صعودی را طی کرده است. همچنین، به‌دلیل ثبات نسبی نرخ درهم نسبت به دلار، درصورت گران‌ترشدن دلار در کشور ما، درهم هم افزایش می‌یابد.
۲. بزرگ‌ترین جهش قیمت درهم چه زمانی رخ داد؟
در سال ۱۳۹۷ با خروج آمریکا از برجام، قیمت درهم تقریباً سه‌برابر افزایش یافت.
۳. آیا خرید و نگهداری درهم سرمایه‌گذاری خوبی است؟
با توجه به وضعیت بازار ارز در ایران، خرید درهم مانند دلار ممکن است برای حفظ ارزش پول مناسب باشد. بااین‌حال، این به تصمیم شخصی خودتان بستگی دارد؛ زیرا معمولاً درهم مانند دلار و یورو پرطرفدار نیست.
