اقتصاددان برنده نوبل پاسخ میدهد؛ چرا قیمت فرآوردهها بیشتر از نفت خام رشد کرده است؟
پروفسور پل کروگمن (Paul Krugman)، اقتصاددان برنده جایزه نوبل، معتقد است ابعاد واقعی شوک نفتی ناشی از اختلال در تنگه هرمز بسیار شدیدتر از چیزی است که قیمت فعلی نفت خام نشان میدهد. به گفته او، برای ارزیابی اثرات این بحران نباید تنها به قیمت نفت برنت توجه کرد، زیرا بخش مهمی از فشار قیمتی در بازار فرآوردههای نفتی و هزینههای جانبی پنهان شده است.
کروگمن در تحلیل خود اشاره میکند که قیمت نفت خام حدود ۲۵ دلار به ازای هر بشکه افزایش یافته، اما همزمان حاشیه سود پالایش یا همان کرک اسپرد (Crack Spread) حدود ۳۵ دلار دیگر جهش کرده است. این افزایش نشان میدهد اختلال در عرضه فرآوردههای پالایشی میتواند فشار بیشتری بر مصرفکنندگان وارد کند.
به اعتقاد این اقتصاددان، بخش قابل توجهی از ظرفیت پالایشگاهی جهان به دلیل اختلالات مرتبط با تنگه هرمز و همچنین حملات اوکراین به تأسیسات نفتی روسیه از مدار خارج شده است. محدود شدن ظرفیت پالایش باعث شده قیمت نفت خام بیش از این رشد نکند، چرا که کاهش توان تبدیل نفت خام به بنزین و گازوئیل، تقاضا برای نفت خام را نیز تحت فشار قرار میدهد.
کروگمن هشدار میدهد پیامد مستقیم این شرایط، افزایش قیمت بنزین و گازوئیل و تشدید تورم خواهد بود. علاوه بر این، هزینه بالای حملونقل نفتکشها و حق بیمه نیز در قیمتهای لحظهای نفت خام بهطور کامل منعکس نمیشود و میتواند بخش دیگری از فشار تورمی باشد.
