احتمالاً اصطلاح «ارزش ذاتی دلار» یا «قیمت واقعی دلار» را شنیدهاید. اما این مفهوم دقیقاً به چه معناست و چه تفاوتی با قیمت روز دلار در بازار آزاد دارد؟
به زبان ساده، ارزش ذاتی دلار نرخی است که بر اساس متغیرهای بنیادی اقتصاد مانند تورم، رشد نقدینگی، قدرت خرید ریال، درآمدهای ارزی، تراز تجاری و سایر شاخصهای کلان برآورد میشود. این نرخ الزاماً با قیمت لحظهای بازار یکسان نیست، چون قیمت بازار علاوه بر عوامل اقتصادی، از اخبار سیاسی، تحریمها، مذاکرات، تنشهای ژئوپلیتیکی و هیجانات معاملهگران هم تأثیر میپذیرد. به همین دلیل ممکن است دلار برای مدتی بالاتر یا پایینتر از ارزش بنیادی خود معامله شود.
بر اساس برخی مدلهای ارزشگذاری و برآوردهای تحلیلی، ارزش ذاتی دلار در شرایط فعلی حدود ۱۸۰ هزار تومان تخمین زده میشود. این برآورد به معنای آن نیست که قیمت دلار حتماً باید در بازار آزاد با این قیمت معامله شود، بلکه نشان میدهد اگر متغیرهای بنیادی اقتصاد مبنای قیمتگذاری قرار گیرند، نرخ تعادلی دلار میتواند در این محدوده باشد.
یکی از روشهایی که برخی تحلیلگران برای سنجش این موضوع به کار میبرند، مقایسه قیمت دلاری مسکن است. برای مثال، اگر میانگین قیمت هر متر مربع آپارتمان در تهران حدود ۲۰۰ میلیون تومان باشد و نرخ دلار ۱۸۰ هزار تومان در نظر گرفته شود، قیمت هر متر مربع مسکن حدود ۱,۱۱۰ دلار خواهد بود؛ سطحی که از دید برخی کارشناسان به میانگینهای تاریخی و ارزشهای تعادلی این بازار نزدیکتر است.
البته قیمت دلاری مسکن تنها یکی از معیارهای بررسی ارزش ذاتی دلار است و بهتنهایی نمیتواند مبنای تعیین نرخ تعادلی باشد. عواملی مانند نرخ تورم، رشد نقدینگی، سیاستهای پولی و مالی، درآمدهای ارزی، تراز پرداختها و انتظارات فعالان اقتصادی نیز در این برآورد نقش مهمی دارند.
